Sosyal Girişimler İçin Etki Ölçüm Araçları
Sosyal girişimler için etki ölçüm araçları bir projenin çevreye topluma dönük faydasını anlamayı sağlar. Sosyal girişimciler bu aracı kullanarak nasıl bir yol izlenmesi gerektiği sorusunun yanıtını verebilir hale gelirken ortaya çıkan bu değişimin kalıcı etkilerini fark edebilmesini sağlar.
Bu sebeple etki ölçüm araçları sosyal girişimciler için yapılan projenin tepkisini alabilecek bir yöntem olarak görülür. Hedeflenen bu değişim sürecinde kullanılan kaynakların ne kadar etkili olduğu daha net şekilde fark edilir.
İpucu ↵ Girişimci kaynakta ileri boyutlu israfın önüne geçen bu strateji ile birlikte toplumsal katkıya daha hızlı şekilde odaklanabilir. Günümüzde artık yatırımcılar iyi niyetle hareket etmekten hoşlanmıyor. Daha çok ölçülebilir bir etkinin peşinde.
Bu sebeple girişimci kendisine uygun yatırımcıya çekebilmek için etki ölçüm aracını rahatlıkla kullanabiliyor. Çünkü bu süreç sayısal verilerle ifade edilebilir bir yapıya sahip olurken finansal destek bulma sürecinde yatırımcıya güven ortamı da sağlanabiliyor.
Günümüzde sıklıkla kullanılan popüler ölçüm araçları arasında ilk sırada Sosyal Return On İnvestment örnek olarak verilebilir. Bu test aracı sayesinde yapılan yatırımın toplumsal hayattaki karşılığını görebilmek mümkün hale gelecektir.
Etki Ölçüm Araçları Nedir Ve Sosyal Girişimler İçin Neden Önemlidir?
Etki ölçüm araçları sosyal girişimcinin ortaya koyduğu faaliyete çevresel toplumsal ve ekonomik açıdan ne boyutta olduğunu değerlendirmeyi sağlayacak bir analiz yöntemidir.
Burada amaç girişimcinin maddi açıdan kar elde etmesinden daha çok sosyal faydasını ölçebilmeyi sağlayacak bir performans sunmasıdır.
Toplumda kadınların istihdamını artırmaya yönelik bir girişim faaliyetinde bulunan sosyal girişimci bu araçları kullanarak hedefine ne ölçüde ulaştığını gözlemleyebilir. Somut verilerle kendi başarısını ortaya koyarken stratejik açıdan yatırımcılarla daha sağlam bağ kurma fırsatı sunar.
Etki ölçüm araçlarının sosyal girişimciler için en büyük önemi şeffaflık sunmasıdır. Projenin güvenilirliğini kanıtlayacak bir unsur olarak da görülebilir. Yatırımcılar girişimcinin projesinin ne kadar etkili olduğunu bu sayede fark eder.
Etki ölçüm araçlarının tam da bu noktada ortaya kanıt sunabilmek için bir işlevi olduğunu söylemek yanlış olmaz. Tamamen ölçülen veriler belgelerle ispatlanabilir. Toplumsal başarı net olarak rakamlarla ortaya konabilir.
Sosyal girişimci bu sayede ortaya koyduğu projenin detaylarını eksiksiz ve Analitik verilerle topluma aktarabilir. Bu durum sürdürülebilir bir bakış açısı geliştirmenin de temelini oluşturur.
Sosyal Girişimlerin Başarısını Belirlemede Etki Ölçüm Araçları
Sosyal girişimlerde başarıyı belirleyebilmek için etki ölçüm araçları sıklıkla kullanılır. Yatırımcıların fark edemediği konu etki ölçüm araçları yalnızca var olan gelirin rakamsal boyutları ile ortaya koymayı sağlamaz. Sosyal girişimin başarısını da rakamlarla anlayabilmeyi sağlar.
Ortaya konan projenin topluma sunmuş olduğu değer ve sürdürülebilirliği ancak bu şekilde fark edilebilir hale gelir. Etki ölçüm araçları girişimin hedefe uygun olup olmadığını anlayabilmeyi sağlar. Performans göstergeleri sayesinde sayısal verilere dönüşmüş bir kanıt ortaya sunulabilir.
Etki ölçüm araçları ile sosyal girişim stratejisinin planlamak daha kolay hale geliyor. Bu sayede girişimlerin her biri üzerinden elde edilen sonuçlar değerlendirilerek hangi alanlarda daha etkili olduğu fark edilebiliyor.
Etkili olunamayan ve yetersiz alanlarda ise neler yapılması gerektiği yönünde iyileştirme faaliyetleri daha hızlı şekilde başlatılabiliyor. Bu sayede kaynaklar daha verimli şekilde kullanılırken sosyal fayda öne çıkarılabiliyor.
Yatırımcılar Açısından Etki Ölçüm Araçlarının Önemi
Yatırımcılar açısından etki ölçüm araçları büyük öneme sahiptir. Özellikle etki yatırımcıları son yıllarda daha hızlı şekilde büyümüştür.
Yatırımcıların finansal getiri dışında sosyal ve çevresel faydayı da önemsediği bir süreçte etki ölçüm araçları önem taşımaya başlamıştır. Yatırımcıların karar alma sürecinde büyük role sahip olan etki ölçüm araçları veriye dayalı olarak raporlama sistemini aktif hale getiren bir yapıya sahiptir.
Bu sayede yatırımcılar sonlarını ortaya koyarken öne çıkan bir girişimci ile çalışmayı talep edebilir. Etki ölçüm araçları sayesinde yatırımcının portföyü daha sağlıklı şekilde yönetilebilir.
Performans takibi hızlı ve güven ortamında gerçekleşir var olan bir portföyün çevresel ve sosyal değişim sürecinde yerine daha net şekilde anlayabilmeyi sağlar. Yeni yatırımlara ekosistem oluşturabilmenin de temelini daha hızlı atabilmeyi mümkün kılar.
Finansal Ve Sosyal Getirileri İzlemek İçin Etki Ölçüm Araçları
Finansal ve sosyal getirileri izleyebilmek için etki ölçüm araçları etkili şekilde kullanılır. Sosyal girişimci faaliyetini ortaya koyarken sadece kar amacıyla hareket etmez. Hedefinde toplumsal problemleri çözmekte yer alır.
Sürdürülebilir bir gelecek için finansal başarının önemli olduğu kadar toplumsal problemleri çözerek başarı elde edebilmekte önemlidir. Böyle bir ortamda etki ölçüm araçları aslında çift yönlü bir değerlendirme fırsatı sağlar.
Finansal açıdan kazanç getirirken sosyal faydaları da aynı dönemde anlayabilmeyi mümkün kılar. Bir girişimci düşük birey gelirli bireylere yönelik kredi sağlayabilmek adına ekonomik güçlenme sürecini destekleyici bir faaliyette bulunabilir.
Aynı zamanda kredinin geri dönüşümünü izleyerek finansal sağlığını tehlikeye atabilecek her türlü unsuru da fark edebilir. Ortaya çıkan girişim faaliyetinde dengeyi öne çıkaran bir sosyal girişimci projesinde uzun vadeli başarı elde edebilir.
Dijital Çağda Kullanılabilecek Etki Ölçüm Araçları
Dijitalleşmenin hızla arttığı bir dönemde kullanılabilecek etki ölçüm araçları oldukça fazladır. Özellikle sosyal girişimciler bu süreçte yapay zekanın desteğinden faydalanabiliyor. Bulut tabanlı platformlar ve veri analitiğinin gelişmesi ile birlikte bu süreç daha hızlı dönüşüme kapı aralıyor.
Dijital araçlar eş zamanlı ve gerçek verilere daha hızlı ulaşabilmeyi mümkün hale getiriyor. Hem bilgilerin toplanması hem de verilerin analiz edilmesi süreci kolay hale geliyor. Dijital araçlar kullanıldığında etki ölçümüne daha rahat şekilde erişim sağlanabiliyor.
Bu sebeple kişi farklı bir rota izleyerek danışmanlık hizmeti almak yerine kendi kendine projesinin etkisini fark edebiliyor. Grafik raporları ile takip edebiliyor ve istediği anda dijital kanalları kullanarak bu raporları paylaşabiliyor.
Dijitalleşmenin etki ölçüm araçlarına olumlu yönde katkısı olduğunu söylemek gerekiyor. Bu durum aynı zamanda şeffaf ve güvenilir bir ortam sunarken verimliliği arttırıcı bir pozisyon oluşturuyor.
Sosyal Girişimler İçin Uygulanan En Popüler Etki Ölçüm Araçları
Sosyal girişimciler için uygulanabilecek oldukça fazla etki ölçüm araçları bulunuyor. Dünya çapında en çok tercih edilen popüler etki ölçüm araçları arasında ilk sırada Social Return On İnvestment geliyor.
Bir diğer etki ölçüm aracı ise Theory Of Change‘dir. Bu popüler araçların her biri girişimcilik sürecinde toplumsal etkiyi daha net şekilde anlamayı sağlar. Sistematik planlama ölçme ve raporlama sürecini kusursuz şekilde ilerletmeyi kolaylaştırır.
Sosyal Return On İnvestment adı verilen etki ölçüm aracı kullanılarak ortaya konacak her bir yatırımın toplamda kaç kat değer kazandığı rahatlıkla hesaplanabiliyor.
Sürdürülebilir bir bakış açısıyla çalışanların haklarını gözeterek performans değerlendirmesi yapabilmeyi mümkün kılan bu popüler araçlar, sosyal etki performansını düzenli olarak izlemeyi sağlayacak bir platform sunuyor.
Popüler etki ölçüm araçlarını şu şekilde sıralayabiliriz:
- Theory of Change: Bu etki ölçüm aracındaki en önemli nokta sosyal değişim sürecini anlamlandırmasında sunmuş olduğu kolaylıktır. Genellikle bu süreci neden-sonuç ilişkisine dayandırarak ölçmeyi tercih eder. Bu sayede ortaya konan bir projenin ne sebeple ortaya çıkarıldığı ve sonucunda ne gibi bir yapı ile karşılaşılacağı net şekilde fark edilebiliyor.
- B İmpact Assessment: Bu ölçüm aracı sürdürülebilir performansı rahat şekilde ölçebilmeyi sağlayacak bir ortam sunar. Girişimin etkisini somut hale getiren bu araç dünya çapında etkili şekilde kullanılmaktadır. Projenin paydaşlarına daha çok güvenli bir raporlama ortamı sunan bu ölçüm aracı ile uzun vadede bilimsel bir stratejinin temeli atılabilir.
- IRIS+: Bu etki ölçüm aracı 2009 yılında ilk kez geliştirilmiştir. 2019 yılında ise kapsamı arttırılmıştır. Kapsamı arttırılan bu gelişmiş versiyonundaki en büyük özellik ise ölçüm göstergelerini sunarken yatırımcının veya sosyal girişimcinin faaliyetini teknik verilerle görülmesini sağlar.
- IRIS+ sisteminin çalışma prensibin temelinde ölçüm göstergesi, veri raporlama standardı, tematik rehberler ve etki kategorileri yer alır. Sosyal girişimci için en büyük katkısı şeffaf olması, ölçülebilir olması ve uluslararası pozisyonda kabul edilmiş olmasıdır.
- SROI: Sosyal girişimcinin toplumsal etkisini ölçebilmek için kullanılan etkili bir araçtır. Altı farklı temel aşamadan oluşan bu teknikte her bir aşama sosyal girişimcinin başarısını ortaya koyabilmeyi sağlayacak bir temeli oluşturur. Hangi alanda neye ihtiyaç duyuluyor? Uzun vadede sürdürülebilir bir proje nasıl ortaya konabilir? sorusuna finansal açıdan da şeffaf bir ortam oluşturuyor.
Etki Ölçüm Araçları İle Sürdürülebilirlik Hedeflerini Takip Etmek
Etki ölçüm araçları ile sürdürülebilir hedefler rahatlıkla takip edilebilir. Sosyal girişimciler için önemli olan sürdürülebilirlik kavramı hedeflerin doğru bir süreçte ilerletilmesini sağlayacak uygun zemin hazırlıyor.
Sadece çevresel sorumluluk olarak sürece bakmamak lazım. Aslında bu sürecin stratejik bir tamamlayıcısıdır. Ölçüm araçları sürdürülebilirlik kavramı ile uyumluluk göstererek hedefe dönük ilerlemeyi mümkün kılacak ortam hazırlıyor.
Bu konuya somut bir örnek vermek gerekirse; toplumda cinsiyet eşitlikçiliğini savunan bir proje hedef alındığında belirli kalıplar ve rakamlar üzerinden değerlendirme talep edilebiliyor.
Bu ölçüm sayesinde girişimci sadece kendi başarısı üzerinden değil küresel hedefe uygun bir katkı sunabilmenin de faydasını görüyor. Sürdürülebilirlik alanında küresel bir etkiye sahip olan etki ölçüm araçları yatırımcının da ilgisini çeker hale geliyor.
Sürdürülebilirlik açısından hedefe dönük şekilde ortaya konan raporlamalar yatırımcının ilgisini çekecek bir boyuta ulaşıyor. Özellikle küresel kalkınmanın öne çıktığı bir dönemde bireysel başarıdan daha çok toplumsal refaha odaklanan bir ölçüm sürecinden söz edilebiliyor.
Girişimci faaliyetini ortaya koyarken sadece bireye dönük kazanç temalı bir işleyişin öne çıkmasını sağlamıyor. Aynı zamanda toplumsal kitleye hitap edebilecek sürdürülebilir bir amacı yerine getirerek uluslararası mecralarda görünür hale gelebiliyor.
Bu konuya örnek olarak cinsiyet eşitliğini verebiliriz. Cinsiyet eşitliğini savunarak bu alanda ortaya çıkardığı verileri etki ölçüm araçları ile desteklemeye çalışan bir girişimci bireysel başarıdan daha ziyade uluslararası tanımlık elde edebilecek bir başarı ya da imza atmış hale gelir.
Etki Ölçüm Araçları Kullanımında Karşılaşılan Zorluklar
Etki ölçüm araçlarında kullanılan en sık zorlukların başında doğru veriye ulaşma çabası geliyor. Etki ölçüm araçları toplumsal faydaya ve bireysel ekonomiye ne kadar büyük faydası olsa da uygulama sürecinde bazı zorlukları beraberinde getirebiliyor.
Doğru veriye ulaşmak her zaman tutarlı sonuçlar elde edebilmeyi mümkün kılmıyor. Verilerin tutarlı şekilde analiz edilebilmesi noktasında farklı zorluklar teknik karmaşıklık yaşanabiliyor.
Küçük ölçekli bir sosyal görüşünce üzerinden yola çıktığımızda ise bu sürecin maliyetlerinin fazlalığı düşündüğünde sürdürülebilirlikten söz etmek mümkün olamıyor.
Bir başka zorluk ise sosyal etki üzerinden yola çıkılarak yapılan incelemede, soyut bir kavramın varlığı sebebiyle oluşabilecek zorlukları da arka plana atmamak gerek. Yaşamın kalitesi araştırılmak istendiğinde soyut bir kavram üzerinden sayısal değerlendirme yapılması her zaman kolay olmuyor.
Sosyal girişimcinin bu sebeple hem nicel hem de nitel olarak dengeli bir analiz stratejisi geliştirmesi gerekiyor. Bazı durumlarda ölçüm yapılacağı sırada yanlış metrikler seçilebilir.
Bu sebeple tüm bir raporlama süreci etkisi sonuçların ortaya çıkması ile beraber yorucu bir hamleye dönüşebilir. Böyle bir ortamda girişimcinin en doğru aracı seçerek deneyimini arttırıp ölçüm sürecini sağlıklı şekilde tamamlaması önerilir.
Başarılı Sosyal Girişim Örneklerinde Etki Ölçüm Araçlarının Rolü
Başarılı bir sosyal girişim örneğinde etki ölçüm araçları rolü oldukça büyüktür. Özellikle sistematik şekilde ölçülebilirliği sorgulayabilmek için sürdürülebilir büyümeye katkı sağlar. Dünya üzerindeki örneklerine baktığımızda pek çok sosyal girişim faaliyetinin başarılı olduğu dikkatleri çekiyor.
Bu başarı etkisini anlayabilmek için kullanılan her türlü etki ölçüm aracı beraberinde küresel olarak toplumları etkileyecek bir faydaya dönüşebiliyor. Konuya somut bir örnek verelim…
Toms Shoes adı verilen popüler ayakkabı firması “her alınan ayakkabıyı da bir ayakkabı bağışlıyoruz” adı verilen bir sloganla değişik bir etkinlik başlattı. Bu model üzerinden yola çıkarak yapılan etki ölçüm sürecinde toplumsal katkı somut verilerle ortaya konulabiliyor.
Marka ile sadece ticari olarak değil duygusal bir bağ oluştuğu da bu şekilde daha rahat fark edilebiliyor. Dünya çapında popüler olan pek çok bankada aynı yöntemi kullanıyor.
Girişimcilere finansman sağlayan kuruluşlar kredi sundukları kişilerin ekonomik durumlarını uzun bir süreçte izleme altına alıyor. Etki ölçme araçları kullanılarak izlenmeye başlanan bu kişilerin raporları çıkarılıyor ve stratejik açıdan karar almanın ne kadar önemli olduğu anlaşılabiliyor.
Tüm bu örnekler büyük bir farkındalığı açığa çıkarıyor. Öyle ki yoğun şekilde kullanılan etki ölçüm araçları kurumsal bir gereklilik olmaktan çıkarak etkili bir büyümenin yolu olarak görülüyor.
Gelecekte Sosyal Girişimler İçin Etki Ölçüm Araçlarının Yeri
Yakın gelecekte sosyal girişimciler için etki ölçüm araçları yeri oldukça önemli olacak. Özellikle işletmeler açısından düşündüğümüzde bu sürecin daha değerli olduğu fark ediliyor. Yatırımcılar tüketici ve çalışanlar arasında etki odaklı bir bağ oluşturabilmenin farklı bir yolu ortaya çıkıyor.
Bu sebeple sosyal performans ölçümü araçlarının hiçbiri birer lüks olarak köşede durmuyor. Adeta bir gereklilik haline geliyor. Yapay zeka teknolojisinin gelişmesi ile beraber etki ölçüm araçlarının yeri başka bir boyuta ulaşıyor.
Sürecin daha şeffaf hale gelmesini sağlanırken otomatik sistemler aracılığı ile hızın artması mümkün oluyor. Yakın gelecekte hükümetlerin finans kuruluşları ile beraber anlaşarak etki ölçüm standartlarına yeni bir düzenleme getirmesi olası gözüküyor.
Bu durum aslında küresel olarak ortak bir paydada buluşabilmeyi mümkün kılacak gibi gözüküyor. Tüm bu gelişmeler aslında sosyal girişimcinin yerel olarak değil uluslararası ölçekte de rekabet gücüne erişebilecek bir potansiyele kavuşmasını sağlayacak.
Yakın gelecekte hiçbir girişimin etkisi ölçülmemiş şekilde varlığını sürdürmemesi sağlanacak. Bu da dolaylı yoldan sürdürülebilir projelerin öne çıkmasını sağlayarak kalıcılık etkisine en uygun zemini hazırlamış olacak.
Akıllı teknolojilerdeki bu gelişmeler yıllık raporlamaların yanı sıra anlık veri akışlarına daha rahat erişebilmeyi sağlayacak. Blockchain veri tabanına işlenerek gerçekleşecek her bir süreç aslında paylaşımın değiştirilemez boyuta ulaşmasını da sağlayacak.
Tüm bu yeni yapılanma sürecinde aslında sosyal girişimcinin daha görünür hale gelmesi mümkün olurken etki ölçüm araçları küresel olarak zorunlu bir sürece doğru evrilmesini sağlayacak gibi gözüküyor.
Bir sonraki yazıda görüşmek üzere,
Anıl UZUN